Eskurial

Położone ok. 45 km na północny zachód od Madrytu miasteczko San Lorenzo de El Escorial jest częstym celem jednodniowych wycieczek. Turystów przyciąga monumentalny pół klasztor, pół pałac Eskurial (El Escorial), najbardziej charakterystyczna spuścizna po ultrakatolickim królu Filipie II.

Prosta i symetryczna, choć dla niektórych posępna czy wręcz ponura, architektura pałacu daje wyobrażenie o duszy wielkiego monarchy kierującego krajem u szczytu potęgi Hiszpanii.

U podnóży gór Guadarrama Filip II kazał wybudować monumentalny kompleks, który miał służyć mu za siedzibę, a także za miejsce pochówku władców Hiszpanii. Stąd król chciał władać potężnym hiszpańskim imperium, a należący do kompleksu klasztor uczynić ośrodkiem studiów i kontrreformacji. Pałac, nad którego budową czuwali Juan Bautista de Toledo, a po jego śmierci w 1567 r. Juan de Herrera, wznoszono w latach 1563– 1584.

Klasztorowi Augustianów, jak i całemu miastu, patronuje św. Wawrzyniec (San Lorenzo). Jak głosi legenda, wznosząc swą siedzibę, Filip II chciał uczcić wielkie zwycięstwo armii hiszpańskiej nad francuskimi wojskami Henryka II pod Saint-Quentin, odniesione właśnie w dzień św. Wawrzyńca – 10 sierpnia 1557 r. Do dziś w miasteczku hucznie obchodzi się dni patrona (Fiestas de San Lorenzo): od 10 do 20 sierpnia odbywają się liczne zabawy i parady uświetniane pokazami ogni sztucznych.

Następcy Filipa II nieco złagodzili ascetyzm siedziby, a do dzieł sztuki zgromadzonych przez syna Karola V dołączały kolejne. W ten sposób powstała bogata kolekcja malarstwa europejskiego, której większość można obecnie podziwiać w Prado. W mauzoleum spoczywają niemal wszyscy władcy Hiszpanii.

W kompleksie, od 1984 r. na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO, nadal działa kolegium duchowne i klasztor.

Zwiedzanie klasztoru (Avda. de Juan de Borbón y Battemberg; tel. 91/8905902-03; IV–IX 10.00– 18.00, X–III 10.00–17.00, zamknięty w pn. i niektóre święta, w tym 10 sierpnia; zwiedzanie z przewodnikiem 9 €, ulgowy 6 €, zwiedzanie bez przewodnika: wersja krótsza 7 €, wersja dłuższa 8 €, ulgowy pół ceny, śr. bezpł.) rozpoczyna się nie od głównego wejścia, nad którym wyrzeźbiono postać św. Wawrzyńca, lecz od bocznego, usytuowanego od strony starej części miasteczka. Tam są kasy i sklep muzealny, tam też turyści przechodzą kontrolę bagażu.

Idąc zgodnie z sugerowanym kierunkiem zwiedzania, najpierw ogląda się tzw. Nowe Muzea z dziełami, których nie zabrano do Madrytu. Warto zwrócić uwagę na piękne gobeliny oraz Męczeństwo św. Maurycego pędzla El Greca. Płótnom El Greca towarzyszą w Eskurialu obrazy takich mistrzów, jak A. Dürer, Tintoretto, Tycjan, A. van Dyck czy F. Zurbarán.

W kolejnych pomieszczeniach (Museo de Arquitectura) zgromadzono eksponaty dokumentujące powstawanie pałacu, ówczesną sztukę inżynierską oraz różne plany architektoniczne. Freski w Sala de Batallas (Sala Bitew) sławią potęgę hiszpańskiego oręża – w długim pomieszczeniu odtworzono m.in. kampanie przeciw Francji, wraz ze słynną bitwą pod Saint-Quentin, wyprawę przeciw Portugalii oraz walki z muzułmanami.